Historia

Pierwsze wzmianki o nauczaniu w Zabłędzy pochodzą z 1914 r. Zachowana z tego okresu kronika szkolna wymienia Ignacego Lelakowskiego – pierwszego nauczyciela tejże szkoły. Nauka odbywała się w budynku drewnianym, przekazanym przez Michałka. Tam mieściło się małe mieszkanie dla nauczyciela oraz jedna izba szkolna.

 

Okres I wojny światowej

W 1914 r. nie było nauki z powodu inwazji rosyjskiej i dopiero po klęsce karpackiej i wielkiej bitwie pod Gorlicami, Łużną i Szalową, gdzie wojska rosyjskie zostały pobite i wyparte częściowo z Galicji, wszystko zaczęło powracać do normalnego stanu. 1 grudnia 1915 r. bezpośrednio po inwazji rosyjskiej obowiązki nauczycielki w szkole objęła Stefania Boratyńska.

 

Okres miedzy wojenny

Następnie kolejno Julia Wojtanowska (1919-1920), Kazimiera Pawlikówna (1920-1924), krótko nauczycielką była Maria Potępa, a później (do 1928 r.) jej mąż Władysław Potępa. 1 września 1928 r. Rada Szkolna Powiatowa w Tarnowie skierowała do Zabłędzy Marię Skorupską, która pracowała do 1940 roku. Następnie obowiązki nauczyciela pełnił jej mąż Stefan Strada. Wówczas do szkoły uczęszczało 84 dzieci.

 

Okres II wojny światowej

Jak podaje kronika, praca w szkole w okresie okupacji była bardzo ciężka. Nauka odbywała się w jednej małej i ciemnej izbie dworskiej oraz stodole. Były ograniczenia w programach nauczania, okupant niemiecki dążył do wyniszczenia ducha polskości w narodzie. Ograniczył naukę języka polskiego, zabronił uczyć historii Polski, okroił naukę geografii, pozabierał ze szkoły mapy Polski i obrazy historyczne. Szeroko rozwinięta została sieć szpiegowska, śledzono nauczycieli, donoszono na nich do gestapo. Kierownik szkoły prosił mieszkańców, aby nie donosili na swoich do władz niemieckich. Stosunek mieszkańców do szkoły nie był w tym czasie zadowalający. Również sołtys wsi nie był przychylnie ustosunkowany do szkoły, nie pomagał jej.

Okres powojenny

Po wojnie kierownikiem szkoły był nadal Stefan Strada, któremu do pomocy przydzielona została Józefa Biga. Ze względu na trudną współpracę z miejscową ludnością, w grudniu 1945 r. kierownictwo szkoły objął Tadeusz Wantuch.

W roku szkolnym 1946/47 obowiązki kierowniczki przejęła Józefa Biga. Nauka wówczas odbywała się w trzech salach lekcyjnych (1 w szkole i 2 we dworze). Dzieci klasy VI i starsze uczęszczały do szkół zbiorczych w Tuchowie i Piotrkowicach.

Pomimo trudnych warunków materialnych i braku podręczników rodzice dość chętnie przysyłali dzieci do szkoły. A warunki nauki rzeczywiście były fatalne. Plany budowy szkoły powstały już właściwie w 1940 r. Zgromadzono żwir, wapno, kamień i drewno. Wojna jednak stanęła na przeszkodzie. Starania rozpoczęto zaraz po wojnie, ale budowy nie rozpoczęto, ponieważ nie weszła do planu odbudowy. Rozpoczęto ją dopiero w 1953 r.

Rząd Polski Ludowej w drodze wyjątku zatwierdził budowę nowej szkoły ze względu na fatalny stan istniejącego budynku szkolnego: popękany fundament, dziury w ścianach spowodowane grzybem, wilgoć i zimno; groził runięciem w każdej chwili. 6 grudnia 1957 r. odbyło się uroczyste, oficjalne przekazanie szkoły do użytku, a cztery dni później rozpoczęto naukę w nowym budynku szkolnym. W 1957 r. obowiązki kierowniczki szkoły krótko pełniła Genowefa Kamykowska. Następnie w 1958 r., również krótko, Józefa Wróbel. W latach 1958-1987 kierownikiem szkoły, a później dyrektorem była Alojza Starzyk. W tym czasie w szkole ( przez prawie trzydzieści lat) prowadzone było Szkolne Schronisko Młodzieżowe, będące bazą noclegową na 25 miejsc dla młodych turystów, przemierzających szlaki turystyczne. Schronisko, którego organizatorem było Kuratorium Oświaty i Wychowania w Krakowie, cieszyło się bardzo dużym zainteresowaniem młodzieży, przybywającej tutaj z całego kraju. W tym czasie opiekowała się nim Alojza Starzyk.

W 1959 r. został podwyższony stopień organizacyjny szkoły do siedmiu klas, a od 1966 r. do ośmiu. W roku szkolnym 1977/78 nastąpiła kolejna zmiana stopnia organizacyjnego szkoły: w miejsce ośmioklasowej szkoły podstawowej utworzono punkt filialny z kl. I-IV , podlegający Zbiorczej Szkole Gminnej w Tuchowie. Uczniów klas V-VIII dowożono do Tuchowa. W następnym roku szkolnym zabrano do Zbiorczej Szkoły Gminnej w Tuchowie również kl. IV, a w Punkcie Filialnym w Zabłędzy zostały kl. I-III. W tym samym czasie przy szkole utworzono Państwowe Przedszkole, 1-oddziałowe.

Staraniem rodziców w roku szkolnym 1981/82 przywrócono ośmioklasowa szkołę podstawową. Od 1987 r. obowiązki dyrektora przejęła Halina Gawron i pozostaje na tym stanowisku do chwili obecnej. W 1993 r. z inicjatywy dyrektor szkoły Haliny Gawron i radnego wsi Franciszka Turaja, celem poprawy warunków nauki, rozpoczęto przygotowania do rozbudowy budynku szkoły. Powołany został Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły Podstawowej w Zabłędzy. Na jego czele stanęli: Franciszek Turaj (przewodniczący) i Tadeusz Zakrzewski. W latach 1994-1997 przygotowano dokumenty rozbudowy szkoły oraz budowy sali gimnastycznej. W latach 1997-1999 w szybkim tempie wykonany został stan surowy przewiązki i stan “zerowy” sali gimnastycznej.

Przyczynili się do tego: Urząd Miasta i Gminy w Tuchowie oraz sami mieszkańcy, którzy dokonywali systematycznych wpłat, podarowali drewno na dach; część cegły pochodziła z rekompensaty ze zlikwidowanego Kółka Rolniczego, w którym mieli swe udziały. Od 1996 r. w każdym roku , z inicjatywy Krzysztofa Jasińskiego, wydawany jest jako cegiełka kalendarz, który – rozprowadzany przez szkołę – zasila konto jej rozbudowy. 1 września 1999 r. ponownie zmienił się stopień organizacyjny szkoły, podyktowany wejściem w życie reformy oświatowej. Uchwałą Rady Miejskiej w Tuchowie została ona przekształcona w 6-letnią szkołę podstawową.

 

Współczesność

Obecnie do szkoły uczęszcza 75 dzieci (klasy I – VI), które uczą się w 5 salach lekcyjnych. Zajęcia z wychowania fizycznego w czasie złych warunków atmosferycznych odbywają się na małym korytarzu szkolnym.

Ważniejsze inwestycje na terenie gminy Tuchów były powodem wstrzymania dalszej rozbudowy szkoły. Stowarzyszenie Rozbudowy Szkoły, radny wsi oraz sołtys czynili starania i prosili Zarząd Gminy Tuchów o pomoc i zrozumienie, aby ukończyć zaczętą inwestycję, żeby nie zostało zniszczone to, co do tej pory zrobiono, żeby nie została zmarnowana praca, jaką nieodpłatnie włożyli mieszkańcy wsi.

W 2001 r. stowarzyszenie uzyskało środki finansowe z Urzędu Gminy. Pozwoliło to wykonać w nowej części budynku instalację elektryczną, tynki, wylewki, stolarkę okienną i zainstalować nowoczesny piec gazowy do centralnego ogrzewania.  Staraniem Ewy Michałek (sołtysa wsi) i Edwarda Solaka (radnego z Zabłędzy) ukończona została budowa dwóch boisk sportowych. Obok szkoły powstało boisko o nawierzchni asfaltowej, drugie – do gry w piłkę nożną – w przysiółku Stara Wieś. 2 września 2002 r., na rozpoczęcie roku szkolnego, została otwarta w szkole pracownia komputerowa.

W uroczystości otwarcia wzięli udział burmistrz Mariusz Ryś, ks. proboszcz Stefan Michalski, sołtys Ewa Michałek, radny Edward Solak, przewodniczący Stowarzyszenia Rozbudowy Szkoły Franciszek Turaj oraz rodzice i cała społeczność szkolna. Sprzęt do pracowni, dzięki zabiegom dyrektor szkoły Haliny Gawron i pomocy Starostwa Powiatowego w Tarnowie, przekazała dyrekcja Liceum Ogólnokształcącego w Tuchowie.

Pracownia powstała przy bardzo dużym zaangażowaniu katechety – ks. Grzegorza Gołyźniaka, informatyka, który zmodernizował sprzęt komputerowy i stworzył siedem stanowisk do nauki. Inwestycję wsparli finansowo: Zakład Energetyczny w Tarnowie, PZU SA w Tarnowie, rodzina Radwanów z Zabłędzy i Zarząd Gminy Tuchów. Zorganizowanie takiej pracowni to wyjście naprzeciw potrzebom, gdyż spośród wszystkich uczniów szkoły tylko dzieci z kilku rodzin mają dostęp do komputera w domu. Na uwagę zasługuje współpraca szkoły ze środowiskiem lokalnym.

Szkoła organizuje akademie środowiskowe z udziałem mieszkańców. Uczniowie biorą czynny udział w różnych akcjach, m.in. opiekują się miejscowym cmentarzem z I wojny światowej . Większa część uczniów podejmuje dalszą naukę w szkole średniej . Prowadzone w szkole działania dydaktyczne i wychowawcze obejmują wszechstronny rozwój dzieci. Uczniowie biorą udział w różnych konkursach organizowanych w szkole oraz gminie i zajmuje wysokie lokaty.  Szkoła może poszczycić się dobrymi notowaniami w Kuratorium Oświaty w Krakowie.

Literatura

  1. Kronika szkolna.
  2. Metryki szkolne 1897-1940 r.
  3. Arkusz statystyczny z 1925 r.
  4. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. B. Chlebowskiego, t. 14, Warszawa 1895 r.
  5. Tarnów. Dzieje miasta i regionu, pod red. Feliksa Kiryka i Zygmunta Ruty, Tarnów t. 1 1981 r., t. 2 1983 r., t. 3 1987 r. opracował Krzysztof Jasiński